Koniec z tajemnicą płac w firmach. Co przejrzystość wynagrodzeń oznacza w praktyce?

Przeczytaj także: Jawność wynagrodzeń - krok po kroku. Praktyczny poradnik dla pracodawców: jak przygotować się do nowych obowiązków

– Dyrektywa wymusi nie tylko pełną przejrzystość wynagrodzeń, ale również fundamentalne zmiany w sposobie ich ustalania – przewiduje ekspertka Systim. – Czasu jest coraz mniej, a nieprzygotowanie może oznaczać konsekwencje dla biznesu od kar finansowych po chaos organizacyjny i konflikty wewnętrzne – przestrzega.

Ekspertka wskazuje, że jedną z największych zmian będzie nowa definicja wynagrodzenia, która uwzględni już nie tylko pensję zasadniczą, ale również premie uznaniowe, nadgodziny, dodatki mieszkaniowe, świadczenia z ZFŚS, karty sportowe czy nawet wartość użytkowania służbowego samochodu do celów prywatnych. – Premia uznaniowa na przykład nie będzie już „uznaniowa” w sensie tajemnicy czy swobody pracodawcy – mówi Beata Tęgowska. – Firmy będą musiały jasno określić zasady jej przyznawania i uwzględniać ją w raportach wynagrodzeniowych – dodaje.

Jak wyjaśnia ekspertka ds. księgowości i płac w Systim, dyrektywa wprowadza również obowiązek wartościowania stanowisk. – Każdy pracodawca będzie musiał ocenić wszystkie stanowiska według czterech kryteriów: umiejętności, wysiłku, odpowiedzialności i warunków pracy – wyjaśnia Beata Tęgowska. – W praktyce oznacza to konieczność stworzenia od podstaw struktury płacowej opartej na dowodach, nie intuicji, a to duża zmiana kulturowa, szczególnie dla firm, które dotąd działały na zasadzie kto upomni się o podwyżkę ten z reguły ją dostanie – zaznacza.

Zgodnie z dyrektywą, pracownicy będą mieli prawo do informacji o swoim wynagrodzeniu przeliczonym na stawkę godzinową, porównanym do średniej w firmie dla osób tej samej płci na podobnym stanowisku. Co więcej, już na etapie ogłoszenia o pracę kandydaci powinni znać widełki płacowe. – Dla firm oznacza to koniec dowolności i konieczność ustandaryzowania wynagrodzeń. To również potencjalny impuls do uporządkowania kwestii premii, bonusów i benefitów – przekonuje ekspertka w Systim.pl

Zaznacza jednak, że jak wynika z danych Konfederacji Lewiatan, tylko 20 proc. firm rozpoczęło jakiekolwiek działania przygotowawcze. Co piąty pracodawca nie słyszał w ogóle o nowych przepisach, a 14 proc. twierdzi, że luka płacowa nie istnieje. – Potrzebne są szkolenia, nowe narzędzia IT i e-księgowości do raportowania i obsługi, zrozumienie metod wartościowania stanowisk, a także zmiana mentalna. Firmy, które zaczną działać teraz, zyskają przewagę. Pozostali, mogą stanąć przed dużym wyzwaniem – diagnozuje Beata Tęgowska.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiedziało opublikowanie instrukcji oraz narzędzi do wartościowania stanowisk na początku 2026 roku. Jednak eksperci podkreślają, że firmy powinny działać już teraz – nie czekając na gotowe rozwiązania.