>> Niewolnictwo zniklo lub znika na swiecie bo jest mniej efektywne niz
>> gospodarka oparta o wolnego pracownika najemnego.

> .. i dlatego, zeby tak 'samo" sobie zniklo, trzeba bylo wojny domowej,
> bo ci "sponsorujacy" jakos wcale a wcale nie byli przekonani o jego
> mniejszej efektywnosci.

niewolnictow nie wystepowalo wylacznie w USA.
Nie wszedzie zniklo w wyniku wojen.
Wojna secesyjna przyspieszyla tylko to, co bylo nieuniknione.
W koncu polnoc nie opowiedziala sie za zniesieniem niewolnictwa
z czystego zrozumienia dla idei *rownosci ludzi*.
Polnoc miala przemysl i potrzebowala _pracownikow_. Raz ze nie mieli
niewolnikow (przynajmniej niektorzy) a ich import byl drogi i czasochlonny,
dwa, ze moze sobie wyliczyli, ze organizacja firmy z niewolnikami jest
kosmicznie droga - trzeba zapewnic im caly socjal...
trzy - ze pracownik do maszyn, ktorego trzeba przyuczac w postaci niewolnika
to po prostu pomylka, on musi _chciec_ pracowac.
Nie wiem czy dla wszystkich (lacznie z niewolnikami) nie byloby lepiej
gdyby to poszlo powoli ,,naturalnie''.
Dla kilku, kotrych wlasciciele byli _sadystami_ i wlasnie mieli ich zatluc,
kiedy przyszla wolnosci to dobrze.
Dle kilku, ktorzy umarli z glodu zaraz po wojnie secesyjnej, bo nie mial im
kto DAC jesc, a nie umieli jeszcze znalesc sobie pracy, raczej kiepsko.
(z tego co wiem ta druga grupa byla clakiem spora - tak jak teraz czesc
,,strukturalnych'' i ,,mentalnych'' bezrobotnych postPRLowskich w PL - dla
nich _tez_ ,,wolnosc'' to niezrozumiale pojecie. w PRLu byli wolni, bo mieli
octu ile tylko chcieli a jak odstali swoje w kolejce to i kielbasa jakas byla).

pozdrawiam

romekk