Rehabilitacja ZUS zamiast renty. Kto może skorzystać i jak dostać skierowanie?

Przeczytaj także: Dla kogo wyjazd do sanatorium z ZUS?

Z programu, który w tym roku obchodzi 30-lecie, skorzystało już niemal 1,8 mln osób. Od 13 kwietnia 2026 r. orzeczenia dotyczące potrzeby rehabilitacji wydają nie tylko lekarze, ale także fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS.

W całej Polsce w ubiegłym roku 70 067 osób skorzystało z wyjazdów do sanatoriów i rehabilitacji stacjonarnej. Najliczniejszą grupę wśród korzystających z rehabilitacji w latach 2016–2025 stanowiły osoby w wieku 50–59 lat, z czego ponad 57,57 proc. stanowiły kobiety.

Prewencja rentowa to inwestycja w zdrowie i aktywność zawodową wszystkich ubezpieczonych. Im wcześniej rozpocznie się odpowiednią rehabilitację, tym większa szansa na odzyskanie sprawności i dalszą pracę zawodową – podkreśla rzeczniczka ZUS na Dolnym Śląsku Iwona Kowalska-Matis.

Osoby zakwalifikowane do rehabilitacji mogą zostać skierowane także do kilkudziesięciu innych placówek w całej Polsce.

O wyborze decyduje przede wszystkim rodzaj schorzenia i dostępność miejsc, a nie miejsce zamieszkania – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Dla kogo przeznaczona jest rehabilitacja?

Z programu mogą skorzystać osoby, które z powodu choroby są zagrożone utratą zdolności do pracy, ale istnieją realne rokowania, że po odpowiednim leczeniu i rehabilitacji będą mogły wrócić do aktywności zawodowej.

Skierowanie dostaną ci, którzy są ubezpieczeni w ZUS, dostają zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne, a także ci, którzy dostają okresową rentę z tytułu niezdolności do pracy lub ubiegają się o świadczenie rehabilitacyjne albo rentę, jeśli lekarz orzecznik uzna rehabilitację za celową.

O rehabilitację mogą ubiegać się także emeryci, ale tylko wtedy, gdy nadal pracują i są objęci ubezpieczeniami społecznymi, np. z tytułu umowy o pracę lub umowy zlecenia. Warunkiem jest jednak to, by rehabilitacja dawała realną szansę na odzyskanie zdolności do pracy.

Podobne zasady dotyczą osób na emeryturach pomostowych, mundurowych, nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych czy świadczeniach przedemerytalnych. Te osoby również mogą skorzystać z programu, jeśli nadal pracują i istnieje szansa, że rehabilitacja pozwoli im utrzymać lub odzyskać zdolność do pracy.

Jak dostać skierowanie?

Pierwszym krokiem jest złożenie wniosku o rehabilitację leczniczą (formularz PR-4). Do wniosku warto dołączyć dokumentację medyczną, a następnie złożyć w dowolnej placówce ZUS lub przesłać pocztą.

Lekarz może również wysłać formularz elektronicznie za pośrednictwem portalu eZUS lub aplikacji mZUS dla Lekarza. W takim przypadku nie trzeba dostarczać papierowego wniosku do ZUS-u, warto jednak przekazać dokumentację medyczną.

Następnie lekarz orzecznik ZUS lub fizjoterapeuta ocenia, czy rehabilitacja daje szansę na odzyskanie zdolności do pracy. Jeśli tak, ZUS wydaje skierowanie do odpowiedniego ośrodka rehabilitacyjnego.

Co obejmuje program?

Rehabilitacja prowadzona jest w wielu wyspecjalizowanych ośrodkach w całej Polsce. W zależności od rodzaju schorzenia może odbywać się stacjonarnie – z całodobowym pobytem w sanatorium albo ambulatoryjnie w miejscu zamieszkania.

To jedna z największych zalet programu, gdyż my finansujemy zarówno rehabilitację, zakwaterowanie, wyżywienie jaki i opiekę medyczną oraz zabiegi rehabilitacyjne. W określonych przypadkach zwracane są także koszty dojazdu do ośrodka rehabilitacyjnego. Pacjent nie ponosi kosztów leczenia ani pobytu, dzięki czemu może skoncentrować się wyłącznie na powrocie do zdrowia – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis. - Standardowy pobyt w sanatorium trwa 24 dni – dodaje.

Najważniejsze jest to, aby nie zwlekać z leczeniem. Im wcześniej rozpocznie się rehabilitację, tym większe są szanse na odzyskanie pełnej sprawności i pozostanie aktywnym zawodowo – zaznacza Iwona Kowalska-Matis.

Warto wiedzieć

To, do którego ośrodka trafi pacjent, nie zależy wyłącznie od miejsca zamieszkania. ZUS kieruje do placówki, która prowadzi rehabilitację odpowiednią dla danego schorzenia, ma wolne miejsca i realizuje umowę z ZUS. I tak np. pacjent z Dolnego Śląska może więc zostać skierowany np. do Ustronia, Iwonicza-Zdroju, Krynicy-Zdroju czy Kamienia Pomorskiego, jeśli tam znajduje się właściwy profil rehabilitacji.

Najczęstsze przyczyny kierowania na rehabilitację ZUS

Na rehabilitację najczęściej kierowane są osoby ze schorzeniami narządu ruchu (zwłaszcza bóle i zwyrodnienia kręgosłupa), chorobami układu krążenia (m.in. po zawale serca i zabiegach kardiologicznych), schorzeniami psychosomatycznymi (m.in. zaburzenia związane z długotrwałym stresem), chorobami układu oddechowego, schorzeniami narządu głosu (szczególnie nauczyciele, wykładowcy, śpiewacy), schorzeniami ośrodkowego układu nerwowego, po leczeniu raka piersi oraz po urazach i wypadkach wymagających wczesnej rehabilitacji.

Program prewencji rentowej przynosi wymierne efekty. Z analiz ZUS wynika, że większość osób, które ukończyły rehabilitację, odzyskuje zdolność do pracy i nie musi korzystać z renty z tytułu niezdolności do pracy.

Ciekawostki

Program prewencji rentowej funkcjonuje już od 30 lat i każdego roku pomaga tysiącom osób odzyskać sprawność zawodową.

Lekarz może wystawić wniosek o rehabilitację elektronicznie podczas wystawiania e-ZLA, dzięki czemu pacjent nie musi dostarczać dokumentów osobiście.

Rehabilitacja obejmuje nie tylko ćwiczenia fizyczne, ale również konsultacje specjalistyczne, edukację zdrowotną oraz indywidualnie dobrany plan leczenia.