Obowiązujące przepisy przewidują zmniejszenie lub zawieszenie pobierania emerytury lub renty, jeśli osoba pobierająca świadczenie przekroczy określone w przepisach limity dodatkowych przychodów. Graniczne kwoty to 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kwartale. I tak np. od 1 czerwca 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r.:

a) jeśli emeryt lub rencista nie zarabia więcej niż 2.088,80 zł – nie musi się martwić o wysokość pobieranego świadczenia – będzie je pobierał w pełnej wysokości,

b) jeśli dodatkowy przychód mieści się w granicach od 2.088,80 do 3.879.20 zł – jego emerytura lub renta ulega zmniejszeniu.

Świadczenie zmniejsza się o kwotę stanowiącą różnicę między osiąganym przychodem a niższą kwotą graniczną stanowiącą 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Kwota tego zmniejszenia nie może być jednak wyższa od kwoty maksymalnego zmniejszenia, określonej jako”:

• o 24% kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. – dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – od 1 marca 2008 r. kwota ta wynosi 440,24 zł,
• o 18% kwoty bazowej – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – od 1 marca 2008 r. kwota ta wynosi 330,20 zł,
• o 20,4% kwoty bazowej – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba – od 1 marca 2008 r. kwota ta wynosi 374,22 zł.

Wysokość kwot maksymalnych zmniejszeń podlega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji – w kolejnych terminach waloryzacji.

Przykład:

Osoba uprawnione do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (w wysokości 1.230 zł) 1 czerwca 2008 r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 3.500 zł. Powiadomiła o tym fakcie ZUS, pracodawca natomiast potwierdził podjęcie pracy przez rencistę oraz wysokość ustalonego wynagrodzenia. Wysokość wynagrodzenia osiąganego przez rencistę z tytułu umowy o pracę spowoduje zmniejszenie pobieranej renty o 440,24 zł. Renta w zmniejszonej wysokości będzie wypłacana do momentu zmiany przez pracownika wcześniej złożonego oświadczenia (zaprzestania pracy zarobkowej).

c) jeśli natomiast wysokość dodatkowych zarobków emeryta lub rencisty przekracza kwotę 3.879,20 zł miesięcznie w tym okresie – prawo do świadczenia ulega zawieszeniu.

Ostateczne rozliczenie świadczeń następuje po zakończeniu roku kalendarzowego. W zależności od tego, co jest dla emeryta lub rencisty korzystniejsze – może ono przybrać formę rozliczenia miesięcznego (porównuje się wtedy przychód uzyskany w poszczególnych miesiącach roku do dopuszczalnych kwot przychodów ustalanych dla tych miesięcy) lub rocznego (porównywany jest przychód uzyskany w całym roku kalendarzowym do kwot granicznych ustalanych dla tego roku).

„Magazyn kadrowy” przypomina, że ograniczenia dodatkowych zarobków dotyczą tylko tych przychodów, które pochodzą z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Jest to: zatrudnienie (w ramach stosunku pracy), służba (m.in. czynna służba wojskowa lub jej formy zastępcze, służba w Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Celnej), inna praca zarobkowa (np. umowa zlecenia podlegająca obowiązkowi ubezpieczeń) lub prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (również za granicą).